Mevr. Sarah Mowery, echtgenote en moeder in Loveland PRC in Loveland, Colorado
Een oudere vrouw
Een oudere vrouw leeftijd. Jarenlang kwam ik na de zondagse kerkdienst samen met vrouwen die uitgerust waren met spuugdoekjes en luiertassen. We wiegden baby’s en kalmeerden peuters met hapjes terwijl we het hadden over bevallingsplannen en het opvoeden van onze jonge kinderen. Nu zoeken sommige van diezelfde vrouwen en ik elkaar op met vragen over rijlessen of de verkering van onze kinderen. Als ik op zondagmiddag met mijn moeder videobel, schrik ik van het gezicht dat me als eerste aankijkt vanaf mijn telefoonscherm – niet dat van haar, maar dat van mij. Het wordt ouder en er zitten zilveren puntjes in mijn haar. Ik ben misschien niet oud, maar ben wel ouder geworden.
Leraressen van het goede
Volgens Titus 2:3 zijn er eigenschappen die oudere vrouwen zouden moeten hebben: heilig in hun gedrag, geen lasteraars, zich niet tot veel wijn begeven, leraressen van het goede. Jaren geleden verlengde mijn schoonmoeder elke kerst mijn abonnement op ‘Martha Stewart Living’. Een van mijn favoriete onderdelen van dat tijdschrift was de vaste rubriek ‘Goede dingen’. Elke maand bladerde ik op weg terug van de brievenbus door Martha’s goede dingen: decoratie-ideeën, naaiprojecten en recepttips. Echter, de goede dingen die Titus 2 oudere vrouwen opdraagt om de jongere vrouwen te onderwijzen, zijn taken die veel verder gaan dan Martha’s meest ingenieuze tips: ‘voorzichtig te zijn, hun mannen lief te hebben, hun kinderen lief te hebben, matig te zijn, kuis te zijn, het huis te bewaren, goed te zijn, hun eigen mannen onderdanig te zijn, opdat het Woord Gods niet gelasterd worde’ (Titus 2:4-5).
Plichten. Dat is het woord dat Calvijn gebruikt in zijn commentaar op Titus 2:4. Hij schrijft dat deze lijst met goede dingen niet slechts ‘een samenvatting is van de adviezen die oudere vrouwen aan jongere vrouwen zouden moeten geven’. Hij benadrukt juist dat het plichten zijn die christelijke vrouwen ongeacht hun leeftijd hebben. Met andere woorden, oudere vrouwen moeten deze dingen niet alleen in woorden onderwijzen, maar ook door het goede voorbeeld te geven. Dat deze goede dingen plichten zijn, betekent dat het verantwoordelijkheden zijn. Het zijn dingen die godvruchtige vrouwen betamen te doen. Mijn grootvader begon zijn gebeden altijd met: ‘Vader, het betaamt ons tot U te komen…’. Als iemand iets betaamt, is hij er ook toe verplicht. Hij weet dat, net als het gebed voor een christen, het van wezenlijk belang is voor zijn positie en roeping. Zusters, het betaamt ons als christelijke vrouwen om deze goede dingen te doen – en te onderwijzen.
Wat maakt deze dingen tot goede dingen? De goede dingen van Martha Stewart waren slim en nuttig. Maar de goede dingen die in Titus 2:4-5 worden genoemd, zijn goed in een veel hogere zin van het woord. Het zijn goede werken zoals ze in antwoord 91 van de Heidelbergse Catechismus worden omschreven: ze komen voort uit een waar geloof; ze worden verricht naar de wet van God en tot Zijn eer; en ze zijn niet gegrond op ons goeddunken of op menselijke instellingen. Dit zijn zaken die wezenlijk zijn voor het leven van de nieuwe mens in de christelijke vrouw. Zo versiert haar leven de leer van God, onze Heiland (vers 10). Als zij deze zaken nalaat, geeft dat anderen aanleiding om Gods Woord te lasteren.
Waarom oudere vrouwen?
Als deze goede dingen de plichten zijn van godvruchtige vrouwen, ongeacht hun leeftijd, waarom worden dan oudere vrouwen geroepen om lerares te zijn? De tekst gaat ervan uit dat oudere vrouwen bekwaam zijn om deze dingen te onderwijzen omdat ze ervaring hebben. Vanuit dat oogpunt is de categorie ‘oudere vrouwen’ een rekbaar begrip. Ik heb het voorrecht om moeders van jonge kinderen en kinderen in de middelbare schoolleeftijd aan te moedigen en te helpen, maar de afgelopen jaren heb ik behoefte gehad aan en ben ik gezegend door het advies van vrouwen die tieners hebben begeleid, hun kinderen in de Heere hebben zien trouwen en nu genieten van hun kleinkinderen. In het ene geval ben ik een oudere vrouw, in het andere geval ben ik een jongere vrouw. Misschien bent u al een tijdje getrouwd en komt een pasgetrouwde zuster, die enkele jaren ouder is dan u, naar u toe met vragen over het huwelijk. Wat ervaring betreft, bent u ouder. Geef haar onderricht.
Met de ervaring komt een meer evenwichtig inzicht. Wat als in de eerste alinea van dit artikel fruitshapjes werden genoemd in plaats van alleen hapjes? Of in plaats van geboorteplannen, thuisbevallingen? Die details zouden wellicht meer interesse hebben gewekt dan welk deel van dit artikel dan ook, omdat wij vrouwen erg enthousiast kunnen zijn over zulke zaken. De Bijbel komt met beginselen, maar net als Martha Stewart hebben we de neiging ons te veel bezig te houden met methoden. Spreuken 31:15 leert ons bijvoorbeeld dat een deugdzame huisvrouw haar gezin van spijze voorziet. Daarom wisselen we ideeën over een maaltijd en recepten uit en wijzen we elkaar op aanbiedingen in de wekelijkse supermarktadvertenties. Maar we hoeven niet ver te zoeken naar een vrouw die een beetje op een ander neerziet, omdat zij dat beginsel op een andere manier in de praktijk brengt – kijk maar in de spiegel! We zouden kunnen zeggen: ‘Wij eten alleen voedsel dat God heeft gemaakt.’ Misschien voelt zij zich geroepen om te wijzen op alle onuitspreekbare ingrediënten in de diepvriespizza’s die een zuster haar gezin voorschotelt. Of misschien is het andersom. De vrouw die macaroni met kaas uit een doos klaarmaakt, schudt haar hoofd over alle tijd en geld die een ander besteedt aan het bereiden van alles vanaf nul. Waarschijnlijk maken we ons allemaal schuldig aan het feit dat we onze methoden hoger inschatten dan we zouden moeten doen. We zijn snel geneigd om ons geweten te belasten met zaken als conserveermiddelen of een ruggenprik[1]. Maar omdat oudere vrouwen meer ervaring hebben, begrijpen zij meestal dat niet alle methoden gelijk zijn, maar dat geen enkele werkwijze volmaakt is. De meeste methoden zullen in de loop van de tijd veranderen om een bepaalde persoon of familie, omstandigheid of levensfase beter te dienen. Een oudere vrouw heeft trends zien komen en gaan en zij weet dat het belangrijkste woord in de vorige zin het woord dienen is. Ook op dit gebied kijkt de mens naar het uiterlijk, maar de Heere ziet het hart aan. Het is onze plicht om ons evenveel bezig te houden met onze motieven als met onze methoden.
Met de ervaring komt ook de wijsheid. Ik vraag me soms af in hoeverre het internet, die bron van eindeloze informatie, christelijke vrouwen berooft van de waardevolle gave van discipelschap, waarbij oudere vrouwen onderwijzen en jongere vrouwen zoeken onderwezen te worden. Mijn man en ik waren al tien jaar getrouwd voordat ik een mobiele telefoon kreeg. In die jaren zegende de Heere ons met zes kinderen en verhuisden we honderden kilometers ver van onze familie. We hadden internet, maar toen belde ik nog sneller met onze vaste telefoon naar mijn moeder of zus als ik twijfelde of ik een ziek kind naar de dokter moest brengen. Ik ontving – en koester nu – handgeschreven brieven van mijn grootmoeder met recepten en een lijst van bijpassende planten voor mijn tuin. Als ik nu twijfel, pak ik meestal mijn telefoon, niet om iemand te bellen, maar om op internet te zoeken. Dat gaat sneller, en iedereen heeft het tenslotte zo druk. Onderwijzen – en leren – kost tijd. Je moet er doelbewust mee bezig zijn. Maar als een christenvrouw een andere christelijke vrouw advies geeft, krijg je meer dan alleen informatie: het is wijsheid, de persoonlijke toepassing van Bijbelse beginselen op een specifieke persoon of situatie. En dat komt vaak van een vrouw die de bijzonderheden van veel van haar methoden allang vergeten is. Google kan dat niet bieden. Oma wel.
Wees nuchter
Het eerste punt in de lijst van goede eigenschappen in Titus 2:4-5 is: ‘wees nuchter’[2]. Iemand die nuchter is, staat niet onder invloed van alcohol. Dat dit voor christelijke vrouwen geldt, blijkt al uit vers drie: oudere vrouwen mogen ‘zich niet tot veel wijn begeven’. Dat geldt ook voor jonge vrouwen. Maar het woord dat in vers vier met ‘nuchter’ is vertaald, is figuurlijk. Het verwijst naar de gezonde geest die kenmerkend moet zijn voor ambtsdragers (Tit. 1:8), oude mannen (2:2), jonge mannen (2:6) en allen die uitzien naar ‘de zalige hoop en verschijning der heerlijkheid van den groten God en onzen Zaligmaker Jezus Christus’ (2:12–13). Opvallend is dat het twee keer wordt herhaald in de lijst die we bekijken: hetzelfde woord wordt in vers vijf vertaald met ‘bescheiden’[3]. In John Bunyans Christenreis is ‘Bescheidenheid’ de zedige en schone vrouw die het paleis ‘Liefelijkheid’ beheert, dat door de Heere is gebouwd als rustplaats voor reizigers op weg naar de Hemelstad. Zij beoordeelt iedereen die daar onderdak zoekt en bepaalt volgens de wet van de Heere of zij al dan niet worden toegelaten. Dus wanneer de nuchtere christelijke vrouw wordt geconfronteerd met de bedwelmende ideeën van de wereld, onderzoekt zij deze zorgvuldig in het licht van Gods Woord, en alles wat zij ontoereikend acht, weigert zij toe te laten in haar geest. Zij doet dit omdat zij het Evangelie liefheeft en verlangt dat de wil van haar hemelse Vader haar denken leidt. Zij begrijpt dat het doel van alle dingen niet haar eigen plezier of voldoening is, maar Zijn eer. Zij omhelst de wijzen waarop Hij heeft bepaald dat haar leven het goede nieuws van de verlossing moet versieren.
Zusters, het is goed om nuchter te zijn.
In een volgend artikel zullen we nog meer goede dingen bespreken.
Bron: The Standard Bearer, April 2025.
Voor meer Nederlandstalige artikelen, klik hier.
__________________________________
[1] Bedoeld wordt dat sommigen bewerkt voedsel, of een ruggenprik bij geboorte, afwijzen. Het ene zou roekeloos of zelfs zondig zijn, het andere onnatuurlijk en thuisbevalling het beste. Zo worden middelmatige zaken (methoden) tot gewetenszaken (beginselen) verheven. Iets wat momenteel in de USA erg speelt.
[2] De Engelse vertaling heeft ‘sober’, wat onder andere ‘nuchter’ betekent. De SV heeft ‘voorzichtig’.
[3] Volgens de Engelse vertaling.
